Hoe een wicked problem aanpakken?
Ik ben nog aan het bekomen van het congres van de Fabric of Society®. Ik krijg het nog niet goed geordend in mijn hoofd en hart. Ik hoorde de vele pogingen van collega-psychologen en -psychiaters om de wicked problems in de geestelijke gezondheidszorg aan te pakken: het immense aantal mensen dat mentaal niet goed functioneert, het hoge middelengebruik, de lange wachtlijsten, de maatschappelijke kostprijs…
Doorheen de dag groeide bij mij het gevoel dat al die goedbedoelde, innovatieve projectjes binnen de geestelijke gezondheidszorg — samenwerking tussen lijnen, capaciteitsverhoging, kwaliteitsverbetering, reorganisaties — er niet in slagen om het wicked problem werkelijk aan te pakken. Bij vrijwel elke spreker klonk het besef dat er onderliggend een veel groter maatschappelijk vraagstuk speelt. Dat kwam wel boven water, maar stond te weinig centraal als gedeeld vraagstuk. Je hoorde het bijvoorbeeld in uitspraken als: ‘Veel patiënten kloppen aan bij de geestelijke gezondheidszorg, terwijl het om normale levensuitdagingen gaat’, ‘Tegenwoordig is alles een trauma’, ‘Ik zie hier een collega in de gang nog snel een online call doen’, ‘Deelnemers rennen van de ene zaal naar de andere’, ‘Hoge energie — morgen gaan we gewoon weer verder met onze overvolle agenda.’
Bij wicked problems is de reis belangrijker dan de bestemming.
- Rittel & Webber
Een andere aanpak?
Daarvoor moeten we durven filosoferen over ons evolutionair gevormde brein, dat niet goed in staat is om diepere systeempatronen te zien, laat staan om te gaan met de constante overprikkeling — iets wat Thomas De Backer wél wist te raken (zie foto).
Daarvoor moeten we leren niet alleen multidisciplinair, maar transdisciplinair samen te werken, zoals ik heb geleerd aan het KU Leuven Institute for the Future.
Daarvoor moeten ook andere sectoren — onderwijs, economie, politiek (‘health in all policies’) — zich heroriënteren op het algemeen belang en het welzijn van de bevolking.
Daarvoor moeten we de nulde lijn — de burgers zelf — ondersteunen om zich te organiseren en het samen beter te doen binnen hun gemeenschappen.
Daarvoor moeten collega-psychologen en -psychiaters stoppen met enkel goede functionarissen te zijn binnen het gezondheidszorgsysteem, en meer inzetten op het medicatievrij maken van patiënten (gegrinnik in de zaal) en aanmeldingen normaliseren in plaats van medicaliseren, zoals stef joos en @Jeff Suykerbuyk bepleiten.
Daarvoor moeten professionals misschien eerst bij zichzelf beginnen. Zijn ze zelf een rolmodel van een mentaal gezond functionerende mens?
Het congres van de Fabric of Society® is een geslaagde aanzet om verbindingen te leggen tussen sectoren en actoren: de huidige malaise moet geframed worden als een wicked problem. Dat vraagt geen nieuw innovatief projectje op een eilandje, maar het starten van een sociale bewustzijnsbeweging dat rimpelt doorheen alle sectoren. Dat vraagt om groei in gelaagde systeembekwaamheid bij alle actoren.