MINDSET MODELLEN, de verschillen

Carol Dweck kiest voor een onderscheid tussen een fixed en een growth mindset. Wat kies je? Uiteraard de positieve term. Het onderscheid is populair/populistisch: je maakt het ene minder aantrekkelijk, bekritiseert het en zet daar iets beters tegenover. Dat helpt mensen zich te identificeren en ergens bij te horen. Wil je het simpel houden, dan werkt zo'n model uitstekend. Maar ideaal is het niet om mensen te waarderen en met elkaar te verbinden. Epistemologisch is het sterker om een polariteit met twee positieve termen te omschrijven.

Ik heb zelf een mindsetmodel ontwikkeld met vier opties, zoals in de afbeelding hieronder. Daardoor kun je je eigen samenstelling maken en die bovendien contextueel bekijken: nu eens dit, dan weer dat. Recent heb ik het model verder uitgewerkt door elke optie niet alleen als een keuze te zien, maar ook als een mogelijke valkuil wanneer je er eenzijdig in doorschiet.

Een ander bekend mindsetmodel is dat van Robert Kegan: imperial – socialised – self-authoring – self-transforming. Dat model loopt parallel met menselijke ontwikkeling en is in die zin normatief: je kunt maar beter auteur zijn van je eigen leven, en liefst ook nog in staat zijn je eigen mentale modellen te overstijgen en paradoxen en ambivalenties te omarmen. Zijn model sluit bovendien sterk aan bij spirituele ontwikkelmodellen, zoals dat van Ken Wilber: pre-persoonlijk – persoonlijk – transpersoonlijk. Of, anders geformuleerd: de ontwikkeling van dualiteit naar non-dualiteit.

Recent kwam ik op een onderscheid dat nauw aansluit bij Carol Dweck, maar zonder de negatieve connotatie: het onderscheid tussen een sedentaire en een nomadische mindset. Sedentair ben je wanneer je de kunst van het wonen verstaat. Je bent tevreden met wat er is: je huis, je werk, je relatie. Je kiest ervoor je te wortelen, 'fixed'. Het leven houd je fris via hobby's, restaurantbezoek of vakanties. De valkuil is dat je verandering gaat vermijden en levendigheid verliest.

Nomadisch ben je wanneer je om de vijf jaar van baan verandert, ergens tijdelijk verblijft en ook in relaties geen vaste stek zoekt. Je beweegt om het leven levendig te houden. De valkuil is onrust, een gevoel van onveiligheid en de frustraties die een ‘voorlopig bestaan’ met zich mee kan brengen. Ik kwam op dit onderscheid omdat ik me in deze levensperiode weer nomadisch voel bewegen naar een ander onderwerp (maatschappelijke transitie, single). ‘Reinventing myself’ noem ik dat. Ik heb er mee leren leven en kijk naar het voordeel: mijn brein blijft wakker. Maar ik kijk ook heel waarderend naar de sedentaire mindset en voor mij is dat een positieve term.

Een polariteit maakt een keuze helder en krachtig, met gevaar van simplificatie. Daarom verkies ik kennismodellen met drie, vier of vijf opties. Ze doen meer recht aan de complexiteit van de werkelijkheid en geven het brein meer ruimte om nuances te zien. Zo bezig zijn met je mindset is onderdeel van de #WickedSkills.