TREINEN ZONDER AIRCO, de zeedijk zonder verkeersregels
Het was eigenlijk wel grappig. We staan in Mechelen, in de volle zon te wachten op een trein met een kwartier vertraging. 'Ha, de verlossing, hij is daar'. Mensen stappen uit en zeggen: 'Eindelijk, wat een verfrissing.' Daarna stap je zelf de sauna in, voor een tochtje van bijna een uur naar Gent. Daar stap je uit met dezelfde reactie: 'Oef, wat een verfrissing.' Om vervolgens de trein naar Oostende te nemen... de volgende sauna.
Ik had het beter moeten nakijken. Dan had ik wellicht een andere trein genomen. Maar ja, wat doe je als je in een trein zonder airco zit, weliswaar met alle schuiframen wagenwijd open?
Ik maakte er een oefening van om rustig te blijven zitten. Ademen. Mindfulness oefenen in een sauna. De tweede rit had ik een beter idee. Ik ben recht gaan staan, met mijn hoofd uit het raam. De wind en het voorbijglijdende landschap deden me denken aan mijn jeugd, aan treinreizen in Spanje en Griekenland. Ramen die open konden, dat was toen de standaard. Als rugzaktoerist hoorde dat bij het plezier van het reizen.
Vroeg of laat zijn alle treinen voorzien van airco en ben je hermetisch afgesloten van de buitenwereld. En zolang die trein in het midden van een weide niet in panne staan, geniet je van dat comfort. Maar als dat wel het geval is, besef je ineens hoe je letterlijk gevangen bent in de systemen die je het comfort schenken dat je zo graag wilde.
Systeemlogica zorgt voor comfort. Leefwereldlogica voor vrijheid.
Hoe meer we alles 'comfortabel' willen regelen, hoe meer regels en structuren we nodig hebben om alle uitzonderingen af te dekken. Tot het moment waarop je beseft dat we misschien wel té veel georganiseerd hebben. En dat is nu in alle sectoren het geval.
Te veel regels maken mensen lui. Als je ze vertrouwt en ze de vrijheid geeft om zelf na te denken, letten ze beter op.
- Tom Vanderbilt
Het mooiste voorbeeld van de leefwereldlogica vind ik de zeedijk in Oostende. Wandelaars, rollators, fietsers, gocarts, rolstoelen, honden, spelende kinderen: iedereen gebruikt dezelfde ruimte. Er zijn geen regels die het gedrag organiseren, zoals in Knokke waar er een strook voorzien is voor fietsers (die de meesten niet respecteren).
De leefwereld heeft als troef dat de gebruikers het geheel in het oog houden, rekening houden met elkaar. Voor sommigen komt dat chaotisch en onveilig over. Ze smeken naar afspraken, afzonderlijke banen. Maar mij lijkt het een goede oefening voor de volgende decennia om te leren rekening houden met elkaar.
Misschien is dat wel de essentie van een leefwereld: niet alles is geregeld, en het werkt juist daarom, omdat we rekening houden met elkaar. En net zoals met die treinen zonder airco, is het toch een stukje aan onszelf om er het beste van te maken, zelf mentaal uitwegen te zoeken, blij te zijn met het leven in plaats van alle verantwoordelijkheid te delegeren aan de systemen om dan kwaad ('entitled') te kunnen zijn als ze ons niet bedienen.
#deepevolvement is een mindset. Je bent deel van het geheel.