DE KRACHT VAN VRIJPLAATSEN BINNEN ORGANISATIES

“Doorheen de laatste jaren worden we geïnstrumentaliseerd.” Dat was de teneur van het team geestelijke verzorgers van Archipel Zorggroep dat ik samen
faciliteerde.

Vroeger hadden pastorale werkers binnen zorgorganisaties een vrijplaats. Ze werkten vanuit een zending, in opdracht van een kerk. Ze bewogen vrij doorheen de instelling en begeleidden zieken en ouderen in hun geloof, in hun lijden en hun existentiële vragen. Vandaag is de context veranderd. Er zijn stijgende verwachtingen dat hun werk ingebed wordt in bestuurlijke vraagstukken. Kunnen ze bijdragen aan minder verzuim? Aan hogere retentie?

Wat mij trof bij dit team: ze denken nog steeds in vrijheid, vanuit een andere logica dan de klassieke, managerial opgezette HR-ondersteuning. En precies daar hebben ze een systemisch interessante plek als vrijplaats. Veel organisaties zetten ondersteuningsfuncties op — teamcoaches, verzuimprofessionals, welzijnsprogramma’s — maar halen niet altijd de gewenste resultaten.

Het verschil zit in het vertrekpunt. HR vertrekt vaak vanuit zelfzorg als gezondheidsvaardigheid, iets dat je kan leren en managerial kunt aanpakken. Geestelijke verzorgers vertrekken vanuit existentieel welzijn. Zelfzorg is geen techniek, maar een geestelijk goed dat je iedereen gunt.

Zouden uitvoerende personeelsleden openstaan om zichzelf verder te ontwikkelen als mens indien de organisatie daarop inzet? Zouden ze bereid zijn na te denken over hoe ze bezig zijn met hun dienstbaarheid als er ruimte en tijd is? Ik denk het wel, gezien het grote succes in Archipel van de ‘compassie-training’ waar ze zich voor kunnen inschrijven. Kan dat aanbod uitgebreid worden tot een cultuur van zelfzorg zodat vertragen, ademenen, even naar buiten kijken in de verte, buitenlucht opsnuiven en samen vieren, onderdeel wordt van een evenwichtig werkritme? Dat is de hoop dat ik ervoer in dit team.

De managerial paradox is dat je verzuimproblemen kunt aanpakken door in te zetten op een andere logica, een kader waarin we elkaar het beste toewensen en voor onszelf zorgen. Het feit dat Archipel investeert in dit team is al een statement dat het existentieel welzijn een plek mag hebben.

Foto: de “vork” van het team geestelijke verzorgers — hun situering in micro-, meso- en macrosporen van ontwikkeling. Een raamwerk om als team meerdere sporen tegelijk te bewandelen. En het belangrijkste inzicht waarmee we eindigden: de impact van een team met een vrijplaats is het voorleven van werken met existentieel welzijn.

Zijn er in jouw organisatie medewerkers die zichzelf een vrijplaats gunnen en het existentieel kader van arbeid en zelfzorg promoten? Is HR een vrijplaats of is het geïnstrumentaliseerd?