DE WERELD DWINGT
We voelen het allemaal: de wereld is groter, grilliger en minder maakbaar dan we onszelf jarenlang hebben wijsgemaakt. Het nieuws dat tot je doordringt volstaat om een diep onbehagen op te roepen. Dat onbehagen is minder psychosociaal, meer existentieel. Onder de eerste laag van onrust, angst en paniek zit een hardere waarheid: dat je fundamenteel klein bent, en dat grotere krachtenvelden zich boven en door je leven heen manifesteren.

Onze klassieke copingmechanismen verliezen hun werking. Ontkenning. Verdringing. “De anderen zullen het wel oplossen.” Ook het je terugplooien op je kleine projecten en zoveel mogelijk genieten werkt niet meer. Je zit in Griekenland op het strand en je wordt geconfronteerd met bootvluchtelingen. Je reist naar Spanje en je zit met je voeten in het water. Of je wacht urenlang op een vliegtuig dat niet opstijgt door een staking. De wereld is kwetsbaarder dan je dacht. De mens heeft het allemaal minder ‘duurzaam’ geregeld dan we onszelf graag voorhouden.

Psychosociaal gaat over emoties hanteren, frustraties reguleren, je leven organiseren. Existentiëel gaat over ervaringsfeiten die bij het leven horen zoals water bij de vis. Dat we sterfelijk zijn. Dat ons lichaam aftakelt. En nu komt daar iets bij: het besef dat je lot onlosmakelijk verbonden is met wat zich in grotere gehelen afspeelt.

Vroeger kon je nog denken: “Dat is ver weg.” Nu komt het de huiskamer binnen. En vooral: je innerlijke huiskamer. Het wordt steeds moeilijker om het je niet aan te trekken.

Persoonlijk ben ik blij met deze harde evolutie. Eindelijk worden meer mensen gevoelsmatig geraakt door wat er in die grotere gehelen gebeurt. Vanuit zorg en onrust, ja — maar dat is een begin. Daarna komen de vragen die we ook tijdens covid stelden: Wat is hier werkelijk de moeite waard? Welk resultaat wil ik meenemen in mijn graf? En bovenal: wat kan me helpen in mijn levensvisie om niet te hoeven wegvluchten van deze waarheid?

Ik geloof dat we zonder een nieuwe vorm van religie niet opgewassen zijn tegen de existentiële hardheid waar we ons als mens in hebben gewrongen. We zijn geëmancipeerd van de kleine dorpse mentaliteit, geëmancipeerd van de kerk, en nu? Waar staan we nu in onze hopeloze eenzaamheid en spirituele naaktheid?

In mijn tekeningen — hier op de achterkant van een pannenkoekenbodem — zie je altijd kleine mensjes. Geanonimiseerd. Niet uit afstand, maar uit focus: het gaat me om de existentiële dimensie van de mens. Die mens staat in een landschap, tussen aarde en hemel. Deep Evolvement – verantwoordelijkheid pakken – begint de erkenning dat we deel zijn van een geheel, en nu meer en meer: een heeeel grooot geheel: dé mens, de planeet.

De vraag is niet meer of dit je raakt, maar wat jij — vanuit jouw plek tussen aarde en hemel — nu kiest om ernstig te nemen. Wat is jouw conclusie als je de wereld in zijn hardheid en de mens in zijn kwetsbaarheid bekijkt?